การพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์

การพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (อังกฤษ: Electronic commerce) หรือ อีคอมเมิร์ซ (e-Commerce) ^[1] หมายถึง การทำธุรกรรมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ในทุกๆ ช่องทางที่เป็นอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ อินเทอร์เน็ต และระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ การพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สามารถกระทำผ่าน โทรศัพท์เคลื่อนที่ การโอนเงินอิเล็กทรอนิกส์ การจัดการห่วงโซ่อุปทาน การโฆษณาในอินเทอร์เน็ต แม้กระทั่งซื้อขายออนไลน์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อลดค่าใช้จ่าย และเพื่มประสิทธิภาพขององค์กร โดยการลดบทบาทของความสำคัญขององค์ประกอบทางธุรกิจลง เช่น ทำเลที่ตั้ง อาคารประกอบการ โกดังเก็บสินค้า ห้องแสดงสินค้า รวมถึงพนักงานขาย พนักงานแนะนำสินค้า พนักงานต้อนรับลูกค้าเป็นต้น ดังนั้นจึงลดข้อจำกัดของระยะทางและเวลา ในการทำธุรกรรมลงได้

ในพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ให้ความหมาย ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ว่าเป็น ธุรกรรมที่กระทำขึ้นโดยใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ทั้งหมดหรือแต่บางส่วน

ตัวอย่างเช่น นายสมชายเปิดร้านขายสินค้าโอท็อป ผ่านทางอินเทอร์เน็ต ทำให้ลูกค้าที่อยู่ต่างประเทศ สามารถเข้ามาดูตัวอย่างสินค้า และติดต่อซื้อขายกันได้ โดยผ่านทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์

เทคโนโลยีสารสนเทศที่รุดหน้า ทั้งระบบโทรคมนาคม ระบบคอมพิวเตอร์ และอินเทอร์เน็ต ทำให้การสื่อสารกันเป็นไปได้โดยง่าย และสามารถเข้าถึงผู้ใช้บริการได้หลายระดับ อีกทั้งยังสามารถโต้ตอบกันได้ทันที ทำให้สามารถเสนอธุรกรรมที่หลากหลาย เช่น การชื้อขาย การบริการหลังการขาย การโอนเงินชำระค่าบริการสินค้า การขนส่ง เป็นต้น โดยมีกฎหมายธุรกรรมพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และกฎหมายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ เข้ามาคุ้มครองเรื่องความปลอดภัย และยังมีกฎหมายการโอนเงินทางอิเล็กทรอนิกส์ที่เข้ามาให้ความคุ้มครองด้วยในเรื่องของการเงิน

ข้อดี

• ประหยัดค่าใช้จ่ายเพื่อการเดินทางไปซื้อสินค้า เพียงแค่เลือกซื้อผ่านเว็บไซต์เท่านั้น
• ประหยัดเวลาในการติดต่อ แค่ใช้เวลาไม่นานแค่เพียงไม่กี่วินาทีเราก็สามารถติดต่อซื้อสินค้าได้
• การเปิดร้านค้าในอินเทอร์เน็ตเป็นการขยายตลาดสู่ทั่วโลก ไม่จำกัดเฉพาะแค่ในประเทศ และยังทำให้ผู้บริโภคมีตัวเลือกในการได้เลือกซื้อสินค้ามากยิ่งขึ้น
• ผู้ขายสามารถเปิดร้านได้ทุกวันตลอด 24 ชั่วโมงไม่มีวันหยุด และผู้บริโภคก็สามารถซื้อสินค้าได้ทุกวัน

ข้อเสีย

• ผู้ซื้ออาจไม่แน่ใจว่าสั่งซื้อแล้วจะได้รับสินค้าจริง หรือได้รับสินค้าที่ไม่เป็นไปตามคาดหวัง หรือสินค้าชำรุดเสียหายหรือสูญหาย
• สินค้าอาจเป็นสินค้าที่ไม่ผ่านการทดสอบ หรือสินค้าไม่มีคุณภาพ
• เสี่ยงต่อการถูกฉ้อโกง หรือถูกโกงราคาหรือถูกหลอกลวงได้ง่าย
• ข้อมูลสินค้าบางอย่างอาจมีการโอ้อวดคุณภาพสินค้าเกินจริง โดยที่เราไม่สามารถตรวจสอบได้
• ในระบบกฎหมายของไทย ยังไม่มีการให้ความคุ้มครองอย่างทั่วถึงเพียงพอ ความปลอดภัยในข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตจึงยังไม่ปลอดภัยพอ

• ขั้นตอนการทำพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์       ขั้นตอนการทำธุรกรรมทางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเริ่มต้นจากการสืบค้นข้อมูลและการโฆษณาสินค้า หรือบริการผ่านระบบ  WWW.   (World Wide Web) ถ้าต้องการจะซื้อสินค้า หรือบริการก็จะดำเนินการในขั้นต่อไป คือ กระบวนการสั่งซื้อและการชำระเงินในระบบไร้กระดาษ  โดยชำระเงินผ่านระบบอินเทอร์เน็ต  หรือวิธีการอื่นๆ ที่ผู้ให้บริการมีให้เลือกขั้นตอนสุดท้ายคือการส่งมอบสินค้า      ซึ่งสินค้าที่จะส่งมอบแบ่งออกเป็น 2 ประเภท  คือ สินค้าที่จับต้องได้  (Physical Good)  ซึ่งสามารถใช้บริการจัดส่งสินค้าตามปกติได้ และสินค้าที่จับต้องไม่ได้ (Cyber Products) สามารถส่งผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Delivery) มาถึงเครื่องคอมพิวเตอร์ของผู้ซื้อได้โดยตรง
  ขั้นตอนการทำพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (E-Commerce) รูปแบบของพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ แบ่งกันตามความสัมพันธ์ทางการตลาดได้ 3 รูปแบบดังนี้         1. แบบธุรกิจกับธุรกิจ (B2B : Business to Business) เป็นธุรกรรมระหว่างผู้ดำเนินธุรกิจด้วยกันเอง ส่วนใหญ่เป็นการตกลงซื้อขายสินค้าบริการปริมาณมาก ภาพแสดงความสัมพันธ์ ธุรกิจแบบ (B2B : Business to Business) ที่มา : http://www.logisticsexchange.net/th/register.php         2. แบบธุรกิจกับผู้บริโภค (C2C : Consumer to Consumer) ผู้ชื่อและผู้ขายจำนวนมากจะเข้ามาเพื่อติดต่อแลกเปลี่ยนซื้อขายสินค้าและบริการ ส่วนใหญ่จะเป็นสินค้ามือสองหรือการประมูล ภาพแสดงความสัมพันธ์ ธุรกิจแบบ (C2C : Consumer to Consumer) http://www.boardofinnovation.com/business-model-examples/the-broker         3. แบบธุรกิจกับผู้บริโภค (B2C:Business to Consumer) เป็นการทำธุรกรรมกันระหว่างผู้ประกอบการกับผู้บริโภค ไม่ต้องผ่านพ่อค้าคนกลาง เช่นการจองที่พักโรงแรม เสื้อผ้า การติดต่อระหว่าง ผู้ประกอบการกับผู้บริโภค ที่มา : http://www.b2ccreation.com/images/B2C-eCommerce.jpg ขั้นตอนการค้าแบบอิเล็กทรอนิกส์      • ขั้นตอนที่ 1 ออกแบบและจัดทำเว็บไซต์         • ออกแบบด้วยรูปลักษณ์ที่สวยงาม น่าสนใจ         • ออกแบบขั้นตอนวิธีที่ใช้ง่ายและสะดวก         • ออกแบบเว็บให้ทันสมัยและเป็นปัจจุบัน         • ออกแบบด้วยการสร้างความแตกต่าง      • ขั้นตอนที่ 2 การโฆษณาออนไลน์         • ลงประกาศตามกระดานข่าว         • จัดทำป้ายโฆษณาออนไลน์         • โฆษณาผ่านอีเมล์         • แผยแพร่ผ่านสื่ออื่นๆ         • ลงทะเบียนกับผู้ให้บริการค้นหาข้อมูล         • การลงทะเบียนเพื่อโฆษณาเว็บไซต์      • ขั้นตอนที่ 3 การทำรายการซื้อขาย         • ต้องรักษาความลับได้         • เชื่อถือได้         • พิสูจน์ทราบตัวตนจริงๆของทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย      • ขั้นตอนที่ 4 การส่งมอบสินค้า         • สินค้าที่จับต้องได้ (Hard goods)         • สินค้าที่จับต้องไม่ได้(Soft goods)            • software,รูปภาพ และเพลง ,บริการข้อมูลข่าวสาร      • ขั้นตอนที่ 5 การบริการหลังการขาย แผนภาพ แสดงการค้าแบบอิเล็กทรอนิกส์ ที่มา : http://www.ecommerce.or.th/newsletter/dec1999.html